چندی پیش کلاسی با موضوع قوانین طلایی در بسته بندی داشتم که 100 شاخصه بسته بندی مناسب رو بررسی می کردم. در پایان کلاس دوستی ازم پرسید از بین این 100 مورد کدام مورد را بیشتر به یاد داشته باشیم. امروز موضوع یادداشتم به مهمترین شاخصه بسته بندی ربط ندارد بلکه می خواهم به موضوع جذابی (به نظرم) در بسته بندی اشاره کنم به عنوان poka yoke .

بسته بندی های زیادی را دیده ایم که روی آن نوشته "دور از دست اطفال نگه دارید" علت این امر مشخص است. سهولت باز کردن درب محصول و خطر استفاده از ماده درون بسته بندی برای کودک نا آگاه.
اخیرا کم نیستند صنایعی (از جمله صنایع دارو) که بسته بندی خود را به گونه ای طراحی می کنند که امکان باز کردن آن برای کودک حدودا صفر است. به تعبیری باز کردن قوطی دارو به شیوه سنتی باز نمی شود. بلکه باید برای باز کردنآن، نه زور بیشتر، بلکه فکر بیشتر کرد. بعنی درب قوطی دارو را گونه ای طراحی کرده اند که برای باز کردن، قبل پیچیدن آن به سمت عقربه های ساعت، ابتدا باید کمی آن را به داخل فشار داد تا درب دارو در شرایط باز شدن قرار گیرد. (حتما تجربه کرده اید)به این تکنیک در بسته بندی می گویند poka yoke . اصطلاحی ژاپنی که در آن طراحی محصول (و نه الزاما بسته بندی) به گونه ای است که احتمال خطا را به صفر می رساند. دقیقا نظیر چراغ سقفی خودرو که تا زمان بسته نشدن کامل در خودرو، روشن می ماند. یا سنسور های اتو که چنانچه یک دقیقه اتو بی حرکت بماند برق اتو را قطع می کند. یا درب آسانسور که تا بسته نشدنش آسانسور حرکت نمی کند و .... . امروز تکنیک poka yoke کار مصرف کننده را راحت کرده و به گونه ای بخشی از مسوولیت های مصرف کننده را به عهده می گیرد. چنانچه علاقه مند هستید می توانید در بخش نظرات محصولاتی که از این تکنیک در طراحیشان استفاده شده یاد کنید. برای این کار به در پارکینگ، پمپ بنزین، کارتهای بانکی، پریز برق و تلفن، شارژر ها و... توجه کنید.
منبع: سيگما